Azərbaycanda siqaret və spirtli içkilərin qiymətləri yenidən yüksəlir. Bahalaşmanın əsas səbəbləri təkcə bazar tələbləri deyil, eyni zamanda ölkənin beynəlxalq öhdəliklərindən qaynaqlanır. Azərbaycan, tütün məhsullarının istehlakını azaltmaq məqsədilə beynəlxalq siyasət normalarına uyğun addımlar atır.

Tütün Məhsullarına Yüksək Vergilər Tətbiq Olunur

Dünya Səhiyyə Təşkilatının (DST) ekspertləri hesab edirlər ki, tütün məhsullarına yüksək vergi tətbiq edilməsi, xüsusilə də gənclər və aşağı gəlirli əhali arasında siqaret istifadəsinin azalmasına səbəb olur. Bu məqsədlə, Azərbaycanda tütün məhsullarına tətbiq olunan aksiz vergiləri mütəmadi olaraq artırılır.

Sonuncu dəfə 2023-cü ilin yayında aksiz vergiləri artırılmışdı. Həmin dəyişikliklərə əsasən, siqaretlərin hər 1 000 ədədinə görə aksiz vergisi 14 manatdan 16 manata yüksəldi. Bundan əlavə, birdəfəlik elektron siqaretlər, qəlyan və əvəzləyici məhsullar üçün tətbiq olunan vergi 0.25 manatdan 2 manata qədər artırıldı.

Bununla da hökumət tütün istifadəsinə qarşı sərt iqtisadi tədbirlər görərək, vətəndaşları sağlam həyat tərzinə yönəltməyə çalışır. Uzun illər ərzində siqaretin qiymətində davamlı artım müşahidə edilir ki, bu da tütün məmulatlarının əldə edilməsini çətinləşdirir.

İnflyasiya və Qiymət Artımı

Bazar ekspertlərinin fikrincə, son bahalaşma yalnız vergi siyasəti ilə bağlı deyil. İqtisadçı Xalid Kərimlinin sözlərinə görə, inflyasiya istehsal və idxal xərclərini artırır ki, bu da siqaretlərin satış qiymətinə təsir edir.

İqtisadçının fikrincə, aşağıdakı amillər siqaretlərin bahalaşmasına səbəb olub:

- Kommunal tariflərin artması – İstehsalçıların xərcləri yüksəlib

- Əməkhaqqının artması – Satış sektoru və işçi qüvvəsi üçün əlavə xərclər yaranıb

- İstehlak bazarında qiymət dinamikası – Ümumi bazar şərtləri məhsulun bahalaşmasına təsir edir

Kərimli qeyd edir ki, siqaret bazarında bir neçə iri şirkət fəaliyyət göstərir və rəqabətin aşağı olması qiymətlərin süni şəkildə artırılmasına səbəb ola bilər. Buna görə də, Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti bu məsələyə diqqət yetirməlidir.

Spirtli İçkilər də Bahalaşır

Tütün məhsulları ilə yanaşı, spirtli içkilərin də qiyməti artır. Bunun əsas səbəblərindən biri, spirtli içkilərə tətbiq olunan aksiz vergisinin ardıcıl yüksəldilməsidir.

Bundan əlavə, hökumət spirtli içkilərin bazarında şəffaflığın təmin edilməsi üçün yeni tənzimləmələr tətbiq edir. Yeni qaydalara əsasən, alkoqollu içkilərin minimum qiyməti müəyyən edilib ki, bu da ucuz və keyfiyyətsiz məhsulların bazardan çıxarılmasına yönəlib.

İqtisadçılar hesab edirlər ki, bu addımlar aşağı gəlirli əhali üçün spirtli içkilərin əlçatanlığını azaldacaq və qanunsuz satışların qarşısını alacaq.

Bahalaşmanın Məqsədi Nədir?

Hökumətin əsas məqsədi:

- Tütün və alkoqol istehlakını azaltmaq

- Qanunsuz məhsulların satışını məhdudlaşdırmaq

- Sağlam həyat tərzini təşviq etmək

Milli Məclisin deputatı Vuqar Bayramov hesab edir ki, Azərbaycan vətəndaşlarının siqaret və spirtli içkilərə ayırdığı vəsait kifayət qədər yüksəkdir. Ümumi xərclərin təxminən 5%-i bu məhsullara sərf edilir və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatlarına əsasən, 2030-cu ilə qədər ölkədə alkoqol istehlakı daha da arta bilər.

Bu səbəbdən, hökumət tütün və alkoqol məhsullarının daha bahalı olması üçün tənzimləyici tədbirlər həyata keçirir. https://daylinews-az.com/?p=5177