Azərbaycan Amerika Ticarət Palatasının ("AmCham") "Ağ sənəd 2025" hesabatında qeyd olunur ki, ölkədə "yaşıl nəqliyyat"a keçid çərçivəsində 2030-cu ilə qədər avtobus parkının 30%-nin elektrikləşdirilməsi mütləqdir.

Bu tövsiyə ətraf mühit, sosial və idarəetmənin (ESG) ətraf mühit sütunu, eləcə də Azərbaycanın CO2 emissiyalarını azaltmaq üzrə Milli Səviyyədə Təyin Edilmiş Töhfələr (NDC) məqsədləri ilə birbaşa uyğundur.

Hesabatda vurğulanır ki, nəqliyyat, xüsusilə şəhərlərdə havanın çirklənməsinin əsas səbəbidir. Daxili yanma mühərriki (İCE) əsaslı nəqliyyat vasitələrindən hibrid elektrikli (HEV), qoşulan hibrid (PHEV), tam elektrikli (EV) və hidrogen nəqliyyat vasitələrinə keçid Paris İqlim Sazişi və 2030 Milli Prioritetlər Proqramı məqsədlərinə əhəmiyyətli töhfə verəcək.

Mövcud təşviqlər və nailiyyətlər

Hökumət ƏDV-dən azadlıq, idxal rüsumlarından tam azadlıq tətbiq edib. Kredit şərtləri asanlaşdırılıb: ilkin ödəniş 40%-dən 20%-ə, faiz dərəcəsi 15%-dən 10%-ə enib. Bakıda ilk elektrik avtobuslar işə salınıb və ictimai nəqliyyata inteqrasiya olunub. Banklar hibrid/EV ev təsərrüfatlarına dəstək verir.

AmCham: "Bu tədbirlər yaşıl nəqliyyatın inkişafına real töhfə verib, lakin Azərbaycan mövzuya gec yanaşdığı üçün qabaqcıl ölkələrə yetişmək üçün əlavə addımlar lazımdır".

Tövsiyələr və infrastruktur təklifləri

Ticarət Palatası hibrid/EV üçün əlavə idxal azadlığı, şarj stansiyaları üçün yol xəritəsi, özəl sahibkarlara enerji satış icazəsi təklif edir.

Sığorta tariflərinin aşağı salınması, ticarət mərkəzlərində şarj məcburiyyəti, fərqli nişan rəngləri, ayrılmış park yerləri, ödənişli yollarda endirimlər vacibdir.

Dövlət satınalmalarında EV üstünlüyü, sıfır emissiya zonaları (Şuşa, milli parklarda, Ələt Zonu), dəmir yolu/dəniz/aviasiyada bioyanacaq araşdırması tövsiyə olunur.

Proqnozlar və strateji perspektivlər

Bakıda avtobus sürəti 18 km/sa-dan 22 km/sa-ya yükselmişdir. 160 elektrik avtobus əlavə olunub, tam elektrikləşmə hədəfi var. AmCham: "2030-a nail olmaq üçün sürət və sistemli yanaşma vacibdir".