Son illərdə aparılan elmi araşdırmalar göstərir ki, gün ərzində qısa müddətli istirahət insan orqanizmi üçün faydalı ola bilər. Lakin ABŞ alimlərinin yeni tədqiqatı xüsusilə yaşlı insanlar üçün bu vərdişin bəzən gözlənilməz risklərlə əlaqəli ola biləcəyini ortaya qoyub. Araşdırma nəticələri göstərir ki, müəyyən yuxu modelləri sadəcə gündəlik vərdiş deyil, sağlamlıq vəziyyətinin vacib göstəricisi ola bilər.

Günorta yuxusunun faydaları və mümkün risklər

Qısa müddətli gündüz yuxusu orqanizmin bərpasına kömək edir, diqqəti artırır, reaksiya sürətini yaxşılaşdırır və yaddaşa müsbət təsir göstərir. Eyni zamanda, bu cür istirahət gecə yuxusunun çatışmazlığını qismən kompensasiya edə və demensiya riskini azaltmağa yardım edə bilər.

Bununla yanaşı, yeni məlumatlar göstərir ki, 55 yaşdan yuxarı insanlar üçün gün ərzində tez-tez və uzunmüddətli yuxu müəyyən risklərlə əlaqələndirilə bilər. Tədqiqat nəticələrinə əsasən, xüsusilə səhər saatlarında baş verən yuxu epizodları daha yüksək ölüm riski ilə əlaqəlidir.

Alimlərin sözlərinə görə, həddindən artıq gündüz yuxusu artıq mövcud olan və ya yeni yaranan sağlamlıq problemlərinin əlaməti kimi çıxış edə bilər. Bu isə belə vərdişlərin diqqətlə izlənilməsinin vacibliyini göstərir.

Araşdırmanın nəticələri nə deyir?

Tədqiqat ABŞ-da uzunmüddətli müşahidə proqramı çərçivəsində həyata keçirilib. 55 yaşdan yuxarı 1338 nəfərin məlumatları illər boyu analiz olunub. İştirakçılar xüsusi cihazlar vasitəsilə gündəlik aktivlik və yuxu rejimlərini qeydə alıblar.

Əldə edilən nəticələr bir neçə mühüm məqamı ortaya qoyub:

- Gün ərzində yuxunun müddəti artdıqca ölüm riski də yüksəlir

- Hər əlavə bir saatlıq gündüz yuxusu riski təxminən 13% artırır

- Gün ərzində əlavə hər yuxu epizodu bu göstəricini daha 7% yüksəldir

- Səhər saatlarında yuxuya getmək riski təxminən 30% daha çox artırır

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, yuxu üzrə mütəxəssis Çenlu Gao bildirib ki, bu nəticələr gündüz yuxusunun obyektiv ölçülməsi ilə ölüm riski arasında əlaqəni göstərən ilk genişmiqyaslı işlərdən biridir. Onun sözlərinə görə, bu cür məlumatlar erkən diaqnostika baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Eyni zamanda, əvvəlki araşdırmalar da gündüz yuxusunun hipertoniya, insult və digər xəstəliklərlə əlaqəli ola biləcəyini göstərib. Lakin alimlər vurğulayır ki, bu əlaqələr səbəb-nəticə deyil, daha çox müşahidə xarakterlidir.

Gündüz yuxusundan imtina etmək lazımdırmı?

Mütəxəssislər hesab edir ki, bu nəticələr gündüz yuxusundan tamamilə imtina etmək üçün əsas deyil. Əksinə, belə vərdişlərə daha diqqətli yanaşmaq lazımdır. Çünki bir çox hallarda gündüz yuxusu orqanizmin artıq mövcud problemlərə verdiyi reaksiya ola bilər.

Araşdırma göstərir ki, xüsusilə aşağıdakı hallar diqqət tələb edir:

- tez-tez və səbəbsiz yorğunluq hissi

- gün ərzində uzunmüddətli yuxu ehtiyacı

- səhər saatlarında yuxuya meyl

Alimlər bildirirlər ki, bu kimi dəyişikliklər nevroloji xəstəliklər, ürək-damar problemləri və ya yuxu pozuntularının erkən əlaməti ola bilər. Buna görə də belə hallar müşahidə edildikdə həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.

Tədqiqatçılar həmçinin qeyd edirlər ki, gələcəkdə geyilə bilən texnologiyalar vasitəsilə yuxu vərdişlərinin izlənilməsi sağlamlıq vəziyyətinin proqnozlaşdırılmasında mühüm rol oynaya bilər.

Bundan əlavə, digər araşdırmalar göstərir ki, yuxu rejiminin qeyri-sabitliyi də ciddi risklər yaradır. Məsələn, yuxuya getmə vaxtının daim dəyişməsi infarkt və insult riskini artırır. Bu isə bir daha göstərir ki, yuxunun keyfiyyəti və rejimi sağlamlıq üçün həlledici amillərdən biridir. https://daylinews-az.com/gunorta-yuxusu-tehlukeli-siqnal-ola-bilermi-alimler-ne-askar-edib/